MALHAM COVE

Ongiś, czyli nieco dawniej aniżeli onegdaj, Malham Cove był olbrzymim wodospadem. Wody z topiącego się lodowca wrzynały sie w karboński wapień, podcinały go i w rezultacie uformowały klif, wysoki na 80 metrów i na 300 metrów długi. Erozja była bardziej aktywna w centrum, aniżeli na obrzeżach, dlatego powstał zgrabnie przez naturę zaokrąglony amfiteatr. Dziś woda wciąż łatwo znajduje drogę wsród szczelin wapiennych, ale nigdy już nie podnosi się na tyle wysoko, aby uczynić Malham wodospadem, którym byl w epoce polodowcowej. Ostatni raz zaobserwowano wodę spadającą w dół, po silnych ulewach na początku XIX wieku.

DIALEKT

Koledzy zwykle kupują lunch w butty vanie. Butty to mniej więcej tyle co sarnie. Butty brzmi podobnie do botty czy batty, ale dwa ostatnie słówka nie oznaczają kanapki, ale tylną część ciała. Zapisałem kilka słówek na tablicy, dziś widnieje tam wiele innych i żadnego "nowego" słówka dopisanego przez życzliwych nauczycieli slangu nie należy używać "na salonach". Dla żadnego z tych słów nie potrafię też znaleźć polskiego odpowiednika, ich znaczenie muszę opisywać całym zdaniem. A jeszcze niedawno wydawało mi się, że język polski jest  bardziej precyzyjny.

W rejonie mówią w scouse (język niezrozumiały dla obcokrajowca) i jedzą scouse. Nieopodal mieszkają brummie i używają dialektu brummie. Ci, którzy używają scouse albo brummie zainstalowali na smartphonach aplikację, która pozwala porozumieć się z tymi którzy mówią w wiganese. Nigdy bym nie pomyślał, że na tak niewielkiej przestrzeni można używać kilku regionalnych dialektów.

GOOD MORNING VIETNAM

Na deser pozostała nam Sapa. Górska miejscowość w północnym Wietnamie, która wabi turystów niezwykłej urody krajobrazami (to najlepsze miejsce na spacer między tarasami ryżowymi) i kolorowo przyodzianymi mniejszościami etnicznymi.

Nim się tu dostaliśmy zaliczyliśmy wizytę w znanym już nam Hanoi oraz odwiedziliśmy Hue i Hoi An. W Hue zbawiliśmy tylko kilka godzin, wystarczyło to na poszwendanie się po Cytadeli. W XIX wieku był to główny ośrodek administracyjny w Wietnamie, siedziba cesarza, dam dworu i gromady eunuchów. Podczas wojny Amerykanie celowali w Cytadelę i wyrządzili jej wiele szkód. Ale nawet to, co pozostało jest imponujące. Zdecydowanie warto zajrzeć do Hue.

LAOS

Spokój, żadnej nerwowości. Tak się żyje w Laosie. Po przekroczeniu granicy transportem kombinowanym - minibusem i łodzią, dostaliśmy się na wyspę Don Det. To rejon zwany "cztery tysiące wysp" (na rzece Mekong). Na brzegu pobudowano bungalowy, których tarasy skierowane są ku rzece; tam zawieszono hamaki. Aktywność ruchowa turysty może zostać zminimalizowana do sięgania po butelkę beerlao i wprawiania w ruch hamaka.

KAMBODŻA

Pierwsze dni wolności spędziliśmy w Phnom Penh. Pierwszy dzień był słodki, drugi gorzki. Muzeum Narodowe i Pałac Królewski dnia pierwszego, wszystko w pastelowych kolorach bardzo nam się podobały. Drugiego dnia poznawaliśmy miejsca związane z historią najnowszą Kambodży - okresem Czerwonych Khmerów. Byliśmy w Choeng Ek, piętnaście kilometrów od stolicy gdzie dziś wznosi się kilkunastopiętrowa stupa ze szklanymi ścianami. Jest tam bodaj siedemnaście platform, na których posegregowano kości pomordowanych tu ludzi. Piętra od jeden do dziesięć to czaszki (posegregowane ze względu na płeć i wiek), powyżej kości długie, nieregularne itd. Zamordowano tu około osiemnastu tysięcy ludzi - mężczyzn, kobiet i dzieci. Jest to jedno z bardzo wielu tzw. pól śmierci.

ŚWIĘTO SMOCZYCH ŁODZI - DRAGON BOAT FESTIVAL

Piątego dnia, piątego miesiąca księżycowego Chińczycy celebrują festiwal Smoczych Łodzi (lub podwójnej piątki). Święto łączy w sobie elementy tradycji religijnej i zawodów sportowych. Aby ustalić pochodzenie tej duchowo-cielesnej kombinacji, musimy się przenieść w przeszłość, do czasu znanego w Chińskiej historii okresem Walczących Królestw (475–221 p.n.e.). Żył wówczas poeta i mąż stanu Qu Yuan. Był on uczciwym i oddanym swej ojczyźnie ministrem, cieszącym się zasłużonym szacunkiem i estymą mieszkańców królestwa Chu (dzisiejsza prowincja Hunan). Kiedy skorumpowany książę oczernił Qu Yuana, ten zrezygnował z pełnionego stanowiska. Gdy uświadomił sobie, że ojczyzna rządzona jest przez sprzedawczyka, a on nie jest w stanie nic zrobić, rzucił się w odmęty rzeki Mi Lo i odebrał sobie w ten sposób życie.

URODZINY TIN HAU

Nim stał się jednym ze światowych centrów handlowo-finansowych był Hong Kong tylko wioską rybacką; nim rekiny finansjery zaczęły odgrywać tu główne role i tworzyć miejsca pracy, to morze dawało ludziom pokarm, zatrudnienie i umożliwiało egzystencję. Dlatego o morzu nie zapomina się w Hong Kongu.

Jedną z najważniejszych postaci w tutejszym panteonie jest Tin Hau (znane w Chinach jako Mazu) - bóstwo morza i patron rybaków. W Hong Kongu jest około 70 świątyń, choć częściowo poświęconych Tin Hau. Każdego roku w trzecim miesiącu księżycowym obchodzi się tu urodziny Tin Hau (w tym roku przypadało to na dzień 25 kwietnia).